- bilgi@dentova.com.tr
- 0332 248 10 00
Son güncelleme: · İçerik Dentova diş hekimleri tarafından hazırlanmıştır.
Özet: Bruksizm, dişlerin bilinçsizce sıkılması veya gıcırdatılmasıdır. Çoğunlukla uykuda gerçekleştiği için kişi farkında olmaz; genellikle aşınmış dişler, sabah çene yorgunluğu ve baş ağrısıyla tespit edilir. Tedavide temel yöntem kişiye özel gece plağıdır; seçilmiş vakalarda çene kası botoksu ve stres yönetimi eklenir.
Bruksizm (diş sıkma) nedir?
Bruksizm, çiğneme kaslarının istemsiz ve tekrarlayan şekilde kasılmasıyla dişlerin birbirine bastırılması ya da sürtülmesidir. İki tipi vardır:
- Uyku bruksizmi: Gece, uyku sırasında görülür. Kişi genellikle farkında değildir. Uygulanan kuvvet, bilinçli ısırma kuvvetinin çok üzerine çıkabilir.
- Uyanık bruksizm: Gün içinde, çoğunlukla yoğunlaşma veya stres anlarında dişlerin sıkılmasıdır. Fark edildiğinde davranışsal olarak düzeltilebilir.
Belirtileri
- Sabahları çene yorgunluğu, kaslarda gerginlik veya ağrı
- Uyandığında şakak bölgesinde baş ağrısı
- Dişlerin kesici kenarlarında düzleşme ve aşınma
- Diş minesinde çatlaklar, kenarlarda kırılmalar
- Soğuk–sıcak hassasiyeti (mine inceldiği için)
- Çene ekleminde ses (klik) veya ağzı açarken kısıtlılık
- Dolgu ve kaplamaların sık sık kırılması
- Yanak iç yüzeyinde beyaz çizgi, dil kenarında diş izleri
- Kulak ağrısı hissi (kulak hastalığı olmaksızın)
- Diş eti çekilmesinin hızlanması
Neden olur?
Bruksizmin tek bir nedeni yoktur; genellikle birden fazla etken bir aradadır.
- Stres ve kaygı: en sık bildirilen etkendir
- Uyku bozuklukları, özellikle uyku apnesi
- Kapanış (oklüzyon) bozuklukları ve eksik dişler
- Kafein, alkol ve sigara kullanımı
- Bazı ilaçlar (özellikle bazı antidepresanlar)
- Reflü
- Çocuklarda büyüme dönemi (çoğu zaman kendiliğinden geçer)
Tedavi seçenekleri
1. Gece plağı (oklüzal splint)
Tedavinin temelidir. Ağzınızdan alınan ölçüyle hazırlanan sert akrilik plak, gece takılır ve çiğneme kuvvetlerini dişler yerine plak üzerine dağıtır. Böylece mine aşınması, çatlaklar ve restorasyon kırıkları önlenir; çene kaslarındaki gerginlik azalır.
Hazır plaklar yerine kişiye özel plak: Eczaneden alınan standart plaklar ağza tam oturmaz; kapanışı bozarak çene eklemi şikâyetlerini artırabilir. Plak mutlaka ölçü alınarak, hekim kontrolünde hazırlanmalı ve periyodik olarak kontrol edilmelidir.
2. Çene kası (masseter) botoksu
Şiddetli vakalarda, çiğneme kasına uygulanan botulinum toksini kasın aşırı kasılma gücünü azaltır. Etkisi genellikle 3–6 ay sürer ve tekrarlanması gerekir. Kas hacmi azaldığı için çene hattında incelme de görülebilir. Plak tedavisinin yerine değil, tamamlayıcısı olarak planlanır.
3. Kapanış düzenlemesi
Yüksek kalmış dolgu ve kaplamalar, eksik dişler veya kapanış bozuklukları sıkmayı tetikliyorsa bunlar düzeltilir. Gerekirse ortodontik tedavi veya eksik dişlerin implantla tamamlanması planlanır.
4. Davranışsal yaklaşımlar
- Gün içinde dişlerin temas etmediğini fark etme alışkanlığı kazanmak (dudaklar kapalı, dişler ayrı)
- Akşam saatlerinde kafein ve alkolü azaltmak
- Uyku hijyeni ve gevşeme egzersizleri
- Yüksek stres dönemlerinde destek almak
- Sakız çiğnemeyi ve tırnak yemeyi bırakmak
5. Aşınan dişlerin restorasyonu
Aşınma ileri düzeydeyse, sıkma kontrol altına alındıktan sonra kompozit, lamine veya zirkonyum ile diş boyu ve formu yeniden oluşturulur. Bu aşamada gece plağı kullanımı zorunludur; aksi hâlde yeni restorasyonlar da kırılır.
Bu içerik hekim muayenesinin yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa değerlendirme için diş hekiminize başvurmanız gerekir. Diş sıkma şikâyetiniz varsa, aşınma derecesinin ve çene eklemi durumunun değerlendirilmesi için diş hekiminize başvurun.
Konya Diş Sıkma (Bruksizm) Tedavisi hakkında sık sorulan sorular
Diş sıkma (bruksizm) nasıl anlaşılır?
Uykuda gerçekleştiği için kişi genellikle farkında olmaz. En sık ipuçları: sabahları çene yorgunluğu ve şakak bölgesinde baş ağrısı, dişlerin kesici kenarlarında düzleşme, minede çatlaklar, soğuk hassasiyeti, çene ekleminde ses, yanak iç yüzeyinde beyaz çizgi ve dil kenarında diş izleridir. Partneriniz gıcırdatma sesini duyabilir.
Gece plağı diş sıkmayı durdurur mu?
Gece plağı sıkma refleksini ortadan kaldırmaz; kuvvetleri dişler yerine plak üzerine dağıtarak dişleri, dolguları ve kaplamaları korur. Aynı zamanda çene kaslarındaki gerginliği ve buna bağlı baş ağrısını azaltır. Bu nedenle koruyucu ve semptom giderici bir tedavidir.
Eczaneden hazır gece plağı alabilir miyim?
Önerilmez. Standart plaklar ağza tam oturmadığı için kapanışı bozabilir, çene eklemi şikâyetlerini artırabilir ve bazı dişlere aşırı yük bindirebilir. Plak, ölçü alınarak kişiye özel hazırlanmalı ve periyodik olarak hekim tarafından kontrol edilmelidir.
Çene botoksu diş sıkmada işe yarar mı?
Şiddetli vakalarda çiğneme kasına uygulanan botulinum toksini kasın aşırı kasılma gücünü azaltarak ağrıyı ve dişlere binen yükü hafifletir. Etkisi 3–6 ay sürer ve tekrarlanması gerekir. Gece plağının yerine değil, tamamlayıcısı olarak planlanır.
Diş sıkma dişlere ne gibi zarar verir?
Mine aşınması ve kesici kenarlarda düzleşme, minede çatlaklar, diş kırıkları, hassasiyet artışı, dolgu ve kaplamaların sık kırılması, diş eti çekilmesinin hızlanması ve ileri vakalarda dişlerin boyunun kısalması görülür. Çene eklemi ve çiğneme kaslarında ağrı da sık karşılaşılan bir sonuçtur.
Bruksizm stresten mi kaynaklanır?
Stres en sık bildirilen etkendir ancak tek neden değildir. Uyku bozuklukları (özellikle uyku apnesi), kapanış bozuklukları, eksik dişler, kafein ve alkol kullanımı, bazı ilaçlar ve reflü de rol oynayabilir. Bu nedenle değerlendirme çok yönlü yapılır.
Çocuklarda diş gıcırdatma tehlikeli mi?
Çocuklarda diş gıcırdatma sık görülür ve çoğu zaman büyüme sürecinde kendiliğinden azalır. Süt dişlerinde belirgin aşınma, ağrı veya çene şikâyeti varsa değerlendirme gerekir. Daimi dişlerde aşınma başladıysa mutlaka hekime başvurulmalıdır.
Gece plağı ne kadar süre kullanılır?
Bruksizm çoğu kişide dönemsel olarak tekrarladığı için plak genellikle uzun süreli kullanılır. Stresin yoğun olduğu dönemlerde kullanım özellikle önemlidir. Plak zamanla aşındığı için 1–3 yılda bir yenilenmesi gerekebilir; düzenli kontrollerde durumu değerlendirilir.
Diş sıkma çene ekleminde soruna yol açar mı?
Evet. Sürekli aşırı yük, çene ekleminde ağrı, açarken ses (klik), ağız açıklığında kısıtlılık ve kulak çevresine yayılan ağrıya yol açabilir. Erken dönemde gece plağı ve kas gevşetici yaklaşımlarla bu şikâyetler genellikle kontrol altına alınır.
Aşınmış dişlerim onarılabilir mi?
Evet. Ancak önce sıkma kontrol altına alınmalıdır; aksi hâlde yeni yapılan restorasyonlar da kırılır. Aşınma derecesine göre kompozit, lamine veya zirkonyum ile diş boyu ve formu yeniden oluşturulur. Bu vakalarda gece plağı kullanımı zorunludur.
Konya Diş Sıkma (Bruksizm) Tedavisi için randevu alın
Tedavi planınız, ağız içi muayene ve gerekli görüntülemeler sonrasında hekiminiz tarafından kişiye özel belirlenir. Sorularınız için bize ulaşın.
Horozluhan, Ayazlar Sk. No:2 D:101, 42120 Selçuklu/Konya